Barangay Taguite
Part I – Profile

 
A. HISTORICAL BACKGROUND

Sa unang panahon sa tuig 1920, sa wala pa ang ikaduhang gubat sa kalibutan ang mga nanimuyo sa maong lugar nga aduna pay daong kakahoyan ang tribu sa mga Subanin nga gipamunuan ni Apo Taquit. Kining maong dapit adunay tinubdan sa tubig, ug ang iyang dinagayday nahimong sapasapa, ug nasumpay sa dakong suba sa Malubong river.

Kining maong Barangay ginganlan ug Taguite tungod kay ang tinubdan sa tubig haduol sa balay ni Apo Taquit panahon sa ting-init ang tubod maoy tingbanan sa mga tawo nga kakuhaan ug tubig nga mainom.

Sa tuig 1935 miabot ang mga bisaya gikan sa Sibonga, Cebu City nga gipango-lohan ni Severino Fernandez, midangat sila sa lugar ug nangutana sa nanimuyo nga Subanin kon unsay ngalan sa lugar, ug gitubag ang ngalan sa kanhing pangulo nga Taquit ug nangutana pa gyod ug asa dapit ang atabay nga kakuhaan ug tubig, gitudloan sila sa mga subanin nga naa haduol sa gipuy-an sa ilang kanhing pangulo nga Apo Taquit, ug ang ngalan sa asawa si Etta. Ug ang mga bata kon maoy pangutan-on sa mga day-o nga misucada pag-abot gikan sa Cebu moingon lang dayon Taguita o Taguite.

Sa tuig 1936 – 1949 si Severino Fernandez nahimong Tenyente del Barrio ug nianang mga panahon nakapalit na ug yuta ang mga bisaya gitikad gitamnan ug mais, humay, lubi ug inga lagutmon ug prutas ug uban pa.

Ug sa pagpangulo ni Severino Fernandez nahimong Barrio ang Taguite, sa panahon nga si Epefanio Flores ang Mayor sa Tangub ug hangtud nga Si Dodo Lapar na pod ang napuli nga Mayor. Nahimo niya ang Taguite Primary School nga ang unang magtutudlo ay si Mr. Eleno Daven, Sr.

BARANGAY TAGUITE MAP

Ug si Severino Fernandez ang nagdala sa Patron nga Señor Santa Cruz nga gisaulog ang pangilin sa bulan sa Mayo ug paglabay sa mga katuigan gibalhin ang pistahan kay crisis ang bulan sa Mayo tinggutom, giusab sa bulan sa Oktubre 25 ang kapistahan.

Sa tuig 1950-1986 si Desiderio Ramos na usab ang Barangay Kapitan, ubos kini sa administrasyon ni Kanhi Mayor Alfonso D. Tan, sa iyang panahon natukod ang concrete building nga Taguite Elementary School sa tuig 1960, ug sa pagka 1972 nabuhatan ug Barangay Road ug Barangay hall.

Sa tuig 1987 lain na usab ang nahimong Barangay Captain mao Si Hon. Leonardo Collantes, gipadayon niya ang mga programa ug proyekto sa pagsilbi sa katawhan, gi-hatag sa DILG ang Republic Act. 2370, 1959 attested by Hon. Leonardo Collantes.

Sa tuig 1987 lain na usab ang napuli nga Barangay Captain siya Si Hon. Felix Reble Anib, ubos sa Administration ni Mayor Eleno Regidor, Jr. Ang Barangay nakabaton na ug daan mga proyekto nga makita sama sa Health Center, Day Care Center, Barangay Office, Basketball Court, bleacher ug Barangay Road concreting, Spring Development sa Purok III, IV & V ug Spring Development sa Purok II completo na ug nakatagamtam na sa tubig ug ang barangay aduna pay additional nga Farm to Market Road nga gihatag ni City Mayor Jennifer W. Tan nga balor ug 250,000.00 ug ang barangay adunay Republic Act. 3590 as amended revised barangay charter.

B. PHYSIOGRAHIC PROFILE        

1. LOCATION AREA & ACCESS

            Ang barangay Taguite adunay total land area of 277.1572 hectares, ug ang area of assesed value taxable 265,440 hectares, ang coco land area adunay 54.0181 hectares ang area sa corn land adunay 214.1985 hectares. Ang gidaghanon sa mga taxpayer 90 kabuok, ug ang value exemption niini adunay mga 202.810. Ang barangay Taguite classified as Agricultural. Ang klase sa yuta Clay and Muddy Soil ug kini maagian lang sa mga sakyanan de motor o jeep sulod sa 25-30 minutos gikan sa barangay Taguite paingon sa Dakbayan. Ang kasikbit nga barangay niini mao ang sa Katagan sa Silangan ug sa kasadpang bahin mao ang barangay Caniangan ug Paiton, ug sa ubos nga bahin ang kanait mao ang Barangay Caniangan ug ibabaw nga bahin mao ang San Antonio ug dapit sa kasadpang ang Sitio Malatuan sakop sa San Antonio. Ang plastar sa yuta sa barangay Taguite, ang sa ubos nga dapit hanayhay mga ¾ lang nga area sa barangay ug ang dapit sa ibabaw bakilid batoon mga ¼ lang nga area sa Taguite.

2. RAINFALLS AND CLIMATE PROFILE

Ang klima sa barangay Taguite, among nasinati usahay ang kalainan sa panahon sa pag-usab-usab sa Tag-ulan ug Ting-init, tungod sa hulga sa kinaiya-han tungod sa mga alaman sa syensya sa panahon nga usahay adunay El Niño. Sa mga mag-uuma dunay duha ka tingtanom sa usa ka tuig magsukad sa bulan sa Mayo, ug sa pangulilang magsugod sa bulan sa Septyembre o Oktubre.

            Niining tuig sa 2002-2003 namatikdan sa katawhan nga maoy walay hulaw kay kanunay ang ulan dapit sa lasang. Ang bulan sa Desyembre kon mokulyada na ang hangin sa amihan unya magdala ug ulan-ulan morag panahon nasa tingiugnaw hangtod nasa bulan sa Mayo.

3. PHYSICAL TOPOGRAPHY

            Ang barangay Taguite anaa nahimutang sa bungtod nga bahin ug haduol sa kalasangan nga dapit, ug atong masinati ang kabugnaw sa maeng dapit, ilabina sa kadlawon. Ang klase sa mga kaumahan sa mga katawhan sa maong dapit kini adunay bakilid nga bahin ug ang uban nga kaumahan kini hanayhay nga dapit.

C. SOCIO - ECONOMIC PROFILE

1. BARANGAY POPULATION (CY - 2001)

SOURCE:               AILYN V. VILLAFUERTE (Sgnd.)
                        Barangay Secretary

           Ang Barangay Taguite adunay total number of households nga 100 ka bubong, ug gilangkuban kini sa 462 ka buok katawhan nga nanimoyo sa maong dapit, diin 235 ang mga lalaki ug 227 ang mga babaye. Ang 100 ka bubong gibahin-bahin ngadto sa lima ka purok.

2. AGE DISTRIBUTION (CY - 2001)

SOURCE:               AILYN V. VILLAFUERTE (Sgnd.)
                      Barangay Secretary

            Base sa survey sa age bracket ang nag-edad ug 0 – 5 years old maoy nag-una diin nakakuha kini ug 17.71% sa total population. Gisundan kini sa 6 – 10 years old nga adunay 14.07%. Samtang ang kinagamyan mao ang nagpangidaron ug 56 – 60 nga adunay 3.03%.

3. CIVIL STATUS (18 years old and above) (CY-2001)

SOURCE:               AILYN V. VILLAFUERTE (Sgnd.)
                            Barangay Secretary

            Basi sa akong gihimo sa data sa Civil Status Distribution, atong makita sa Table nga ang nag-una sa gidaghanon mao ang mga minyo nga diin mitotal ug 138 ka buok nga diin ang mga babaye niini mitotal ug 69 ka buok ug ang mga lalaki mito­tal usab sa 69 kabuok. Ug giwidan kini sa gidaghanon sa mga single nga kini mikabat sa 82 kabuok, diin ang mga babaye niini mitotal ug 33 kabuok ug ang mga lalaki mitotal sa 49 kabuok. Ang widow mikabat sa 9 ka buok, ang mga babaye 8 ka buok ug ang lalaki 1 kabuok. Samtang 4 lamang ang separa­ted, 2 ang babaye ug 2 pod ang lalaki.

4. DIALECT SPOKEN AT HOME

Ang pinulongan nga gigamit sa mga katawhan sa maong Barangay mao ang Cebuano, Binisaya nga pinulongan. Ang uban usab nagamit sa pinulongan, nga English ug Tagalog sa ilang panimalay aron sa pagbansay sa ilang mga anak ilabina gyud katong mga tawo nga nakahuman ug kurso.

5.  RELIGION

SOURCE:               AILYN V. VILLAFUERTE (Sgnd.)
              Barangay Secretary

Dinhi atong nakita sa Table nga ang Roman Catholic maoy nag-una sa gidaghanon sa mga bubong nga diin kini mikabat sa 76 ka bubong. Gisundan kini sa Happy Church nga diin mikabat sa 12 ka bubong. Adunay 5 ka bubong nga magtutuo, ug adunay 3 ka bubong nga Born again, adunay 2 ka bubong nga Adventist. Ug 1 ka bubong nga independente ang pagtuo.

Part II – Situational Analysis

1. SURVIVAL NEEDS

A. FOOD AND NUTRITION

Ang barangay Taguite niadtong tuig 2001 hangtod tuig 2002 ang resulta sa Food and Nutrition, adunay mga bata nga kulang sa timbang kon ‘malnourished’ nga mikabat sa 17 kabuok sumala sa record sa mga BHW ug BNS. Apan sa pagkakaron gipaningkamotan sa mga barangay officials nga wala may bata nga kulang sa timbang pinaagi sa pag-awhag sa mga ginikanan sa pagbakuna sa serbisyo nga gihatag sa gobyerno pinaagi sa DOH gi-kan pa sa pagbuntis sa inahan hangtod na sa ilang pagpanganak kon immunization sa mga kabataan ug ang paghatag niini ug Vitamins. Hinoon dili managsama ang timbang sa mga kabataan adunay Normal ug adunay Mild. Kadaghanan sa mga kabataan din sa among dapit gipasoso sa inahan hangtod nga kini nag-edad ug 2 ka tuig. Apan aduna usay mga bata nga pipila lang kabuok nga gigamitan ug Mixed Food sa pagpasoso.

 
Taguite Health Center

B. HEALTH

Kabahin sa panglawas sa mga katawhan sa maong barangay, maayo ang resulta walay mga kabilinggan sa panglawas. Ilabi na gyod sa sakit nga kalibanga nga sagad motakboy sa mga kabataan nga nagpangidaron pa lamang ug 5 ka tuig ang panuigon. Ug usab walay mga miembro sa barangay nga nag-antos o mamatay sa sakit nga malikayan sulod sa usa ka tuig. Tungod kay sa nagpangidaron pa lang ang bata ug 0-1 ka tuig sila nakadawat nasa serbisyo sa panglawas, kompleto nga immunization, ug usab ang mga inahan samtang nagbuntis sila nabakunahan sila sa duha (2) ka doses sa tetanus toxoid ug TT. 4.5. Ug kabahin usab sa mga pamaagi sa pagplano sa pamilya adunay kaduolan ang mga tawo sa maong barangay ang DOH. Ug ang tanang mga bata nga bag-ong natawo kini gipanabangan na sa mga trained hilot sa maong barangay.

C. WATER AND SANITATION

Kabahin sa Water and Sanitation sa maong barangay, atong nasayran nga kasa­garan sa mga lumolopyo sa maong barangay nagkuha ug tubig sa tubod. Ang uban nagkuha ug tubig sa faucet ilabi na sa mga nagpuyo haduol sa kalsada sanglit naa man nag-agi ang faucet o tubo nga giagian sa tubig gikan sa tubod. Ang uban naay gilay-on nga 50 metros, ang uban usab naay 100 metros, ug ang uban usab dili maka­abot sa 50 metros ang gilay-on sa tubig gikan sa ilang panimalay kini panahon lamang sa ting-ulan. Ang panahon sa ting-init lisod ang tubig sa maong barangay kay dili ka suporta ang tubod sa tubig nga maoy gikuhaan padagan paingon sa ubos ug layo na ang kuhaan sa tubig kini mokabat sa 1000 ka metros kapin kon kulang.

Ug kabahin sa sanitation sa maong barangay, nasayran nga dili parehas ang kasilyas nga gigamit sa matag bubong. Adunay nagamit ug water sealed diin mikabat kini sa 55 ka bubong, adunay nagamit ug antipolo nga mikabat ug 35 ka bubong, ug diha sa survey nakita nga aduna poy mga pamilya nga wala magpakabana sa paghimo ug kasilyas ug kini sila mikabat sa 10 ka bubong ug kini tungod sa kaapiki ug kawad-on sa maong mga pamilya.

D.  CLOTHING

Ug kabahin usab sa clothing sa mga katawhan sa maong barangay, atong nakita ug nasayran nga ang mga lumolopyo ning maong dapit adunay mga sapot nga ilang kailis ilisan panahon nga sila molakaw ug karon nga panahon daghan na sila ug ka ilis-ilis-an nga mga sapot ug sa panimalay daghan na usab pero dili mahalon apan presentable usab ug panagway.

E.  SHELTER

Dinhi sa maong barangay adunay naalain-lain nga klase sa balay nga gipoy-an. Adunay concreto ug semi contreto ug adunay tabla o pulos kahoy ang gigamit, ug adu­nay nipa ug kawayan nga kini maoy ilang pagapoy-an hangtud sa hangtud ug ang uban niini molabaw pa sa lima (5) ka tuig gikan sa pagsurvey.

F. PEACE AND ORDER AND PUBLIC SAFETY

Ug kabahin sa kahusay ug kalinaw sa maong dapit sa barangay among nasayran nga malinawon ang maong dapit, walay mga miembro sa pamilya nga nabiktima sa kremin batok sa tawo sama sa: Rape, Pagpatay, Tulis hinoon adunay ginagmay nga panagbikil-bikil sa silingan apan maayo-ayo ra man hinoon sa Katarungan Pambarangay.

Ug kabahin usab sa natural nga kalamidad sama sa: Baha, Linog, Bagyo kalooy sa Dios walay miembro sa maong barangay nga naapektuhan ug walay mga pamilya nga naa­pektuhan o nabiktima sa kagubot sama sa: Giera o Raid. Sa pagkakaron ang maong dapit naay ulan naa poy init ug ang mga katawhan karon wala pa ka sanggi sa mais kay mao pay pagpamanay ang uban nga nauna anagon pa.

G. INCOME AND EMPLOYMENT

Kadaghanan sa mga katawhan nga nanimoyo sa maong barangay mga mag-uuma, aduna usay mga empleyado sa gobyerno. Ang mga mag-uuma o mga tag-iya sa yuta maoy nangunay sa pag-ugmad sa ilang yuta. Ug adunay nagtrabaho sa dili ilang yuta. Sa pagkakaron nga mahal kaayo ang mga palitonon sama sa abono nga gamiton sa mga mag-uuma dili nato maingon nga dako ang kita niini kay igo-igo raman pod sa gasto pero adunay poy mahimo.

ENABLING NEEDS

            H. BASIC EDUCATION AND LITERACY

Kabahin sa Basic Education and Literacy, adunay 20 ka buok bata nga nagtungha sa Day Care nga nag-edad ug 5 ngadto sa 6 ka tuig. Ug adunay 108 ka buok nga nag-tungha sa Elementarya nga nag-edad ug 7 anyos ngadto sa 13 anyos. Ug adunay 19 ka buok nga batan-on nga nagtungha sa High School nga nag-edad ug 13 anyos ngadto sa 17 anyos. Ug adunay 12 kabuok nagtungha sa College nag-edad ug 17 anyos ngadto sa 22 anyos. Ug ang tanan nga nag-edad ug 8 anyos makahimo na sa pagbasa ug pagsulat ug labaw sa tanan makamao na moihap.

            I. PEOPLE' S PARTICIPATION

Ang katawhan sa maong barangay aktibo nga moapil sa mga kalihokan o association sa barangay, sila 100% nga magpakabana sa kalihokan sa kumunidad. Ug 100% usab ang mga miembro sa maong barangay ang mobotar nga botante.

             J. FAMILY CARE / PSYCHOSOCIAL NEEDS

Ug kabahin sa Family Care and Psychosocial Needs sa matagpamilya, among nakita nga walay mga miembro sa pamilya nga nag-edad ug 18 paubos nga nagtrabaho sa delikadong klase sa pagpanarbaho. Ug walay mga miembro sa pamilya nga nag-edad ug 7 ka tuig paubos nga napasagdan sa mga ginikanan o kaha sa Department of Health.

 

Taguite Barangay Office and Hall

Ug usab walay mga pamilya nga nahitabo pinaagi sa pang-abuso o kaha mga kagubot diha sa sulod sa pamilya. Ug dinhi sa barangay nakab-ot ang kahusay ug panaghiusa.
 

Taguite Day Care Center
 

Tangub Taguite Coconut Industry

Most of the citizens living in Barangay Taguite are farmers and coconut harvesters.

Tangub Taguite Gmelina Tree Industry

The Gmelina tree is one of the major sources of livelihood of the local residents of Barangay Taguite.