Barangay Guinabot
 

 Part 1 – Profile/Description of the Barangay

A. Historical Background

Sa unang panahon gamay pa ang mga lumolupyo ning maong dapita. Sila pulos mga Subanon nga nag-ugmad sa yuta alang sa ilang panginabuhi. Sa kagamay sa sa lumolupyo niadtong tungora dako ang kayutaan nga ilang gi-agmad busa buhong sila sa pagakaon labi na sa mga lagotmon.

Tambak usab ang yuta tungod kay kabag-ohan pa ang mang dapit, mao nga abunda ang ilang ani sa humay, mais, utanon, prutas ug uban pa. Alang sa ilang panud-an mangayam sila sa lasang sa mga baboy ihalas ug ila kining bahin-bahinon sa mga kasilinganan. Masinabuton ang mga tawo ning dapita tungod kauban ra sila sa usa ka tribu nga mao ang Subanen Tribe.

Sa kasikbit nga dapit mao usab ang ilang panginabuhi ang pagpangayam. Tungod kay kining dapita gilibutan man sa kalasangan nga dili mahubsan ug tubig bisan ting-init maoy hinungdan nga ang mga ihalas nga mga mananap dinhi mag-abot tungod sa kabugnaw sa kabahin niini ilabi na sa daplin sa kasapaan. Daghan nga Subanen nga gikan sa laing Barrio mangayam pinaagi sa armas nga bato ug gokdon nila ang baboy nga sirkolohan hangtud nga kini ilang makuha.

Mao kini ang ilang gibuhat matag karon ug unya alang sa ilang panud-an busa usa ka adlaw niana nagkasabot sila kon unsay ingalan sa maong dapit nga ilang gipuy-an. Kining tribu dunay giila nga Pangulo o Datu. Apan sa kadugay na sa Panahon ug nagdagan ang mga katuigan, sa nagpuli-puli ang mga Pangulo sa ilang tribu ila kining gipanindut ug giilisan ug ngalan busa natawo ang Barrio Guinabot.

Sumala sa kasaysayan, ang Guinabot gikuha sa duha ka hinongdan. Ang una mao gikan sa ilang pagpangayam nga dinhi mag-abot ug ang ikaduha tungod sa kaabunda sa ani busa giabot ug daghang ani o Guinabot. Sa tuig 1910, maoy pagkahimo o pagkatawo sa Barangay Guinabot diin ang mga tawo nga miabot gikan sa Cebu nga mga Cebuanos nga maoy nag-okupar sa ibabaw nga bahin sa Guinabot. Sa wala magdugay miabot ang laing mga hut-ong o mga tawo  nga gikan sa Bohol sa mao ra usab nga katuyuan ang pagpanginabuhi sa maong lugar ug sila ang mi-okupar sa ubos nga bahin sa Guinabot hantud karon  ania na sila namuyo sa Barangay Guinabot.

Karon ang Barangay Guinabot nga sakop sa dakbayan sa Tangub nagkasinati na ug kalambuan alang sa mga katawhan nga namuyo sa maong barangay. Daghang mga sakyanan ang gikan sa syudad para maoy sakyanan sa mga pasahero nga molugsong aron pagpamalit sa mga panginahanglan sa tagsa-tagsa ka panimalay.

Aduna na kini mga sugang dagitabnon, kalsada, eskwelahan sa Elementarya, sport facility, Barangay Hall ug uban pa nga mga pasilidad nga mapahimoslan sa katawhan diri sa Barangay Guinabot. Duha ang kapistahan nga gisaulog sa Barangay Guinabot mao ang Sr. San Roque sa bulan sa Oktubre 19 ug 20 kada tuig sa Patron Sr. San Vicente Ferrer diin ipahigayon ang nagkalain-laing mga naandang kalihukan nga ipasundayag alang sa mga dumuduong ning maong barangay.

Ang klima sa Barangay Guinabot makasinati ang katawhan sa bulan sa Enero hangtud Abril matag tuig ug tag-init ug Mayo hangtud sa bulan sa Disyembre mao ang ting-ulan nga maoy makahatag ug maayong pamonga sa mga tanum sama sa mais, balanghoy, kamote, saging, utanon, prutas ug uban pa.

B. Physiographic Profile

1. Location, Area and Access

            Ang Barangay Guinabot, Tangub City, Misamis Occidental ania kini mahimutang sa kasadpan nga bahin sa syudad. Ang kasikbit nga bahin niini mao ang dapit sa Silangan ang Barangay Silangit, Tangub City. Sa kasadpang o kanaway mao ang Barangay Simasay, sa katimugan mao ang Barangay Tugas ug Barangay San Vicente, Tangub City.

            Ang kinatibuk-an sa yuta mokabat sa 267.6036 ektarya. Adunay 15.427 kilometro gikan sa centro sa Tangub City nga mokabat ngadto sa 20 o 25 ka minutos nga biyahe sa motor o tricycle o jeep.

2. Climates and Rainfall

Kini nga barangay sama sa usab sa ubang barangay nga sakop sa Tangub City nga makasinati ug ting-init ug ting-ulan matag tuig.

3. Physical Topography

            Kining maong barangay adunay mga pang-pang, bakilid ug daghang mga dagkong mga bato ilabi sa kilid sa Bagumbang River nga maoy nag-ulang sa Barangay Guinabot ug Barangay Simasay nga sakop sa Tangub City.

C. Socio-Economic Profile

1. Barangay Population

2. Age Distribution

Age Distribution

CY-2001

            Dinhi sa distribution atong makita nga nag-una mao ang nag-edad ug 0-5 nga nakakuha ug 72. Nagsunod ang 6-10 nga adunay 48 gisundan sa 16-20 nga adunay 31. Ang nag-edad ug 26-30 adunay 29 ug ang nag-edad ug 56-60 ang kinagamyan adunay 10.

3. Civil Status Distribution

Civil Status Distribution

(18 yrs. & above)

CY-2001

Sa Civil Status Distribution ang kinadaghanan mao ang minyo nga adunay 106 ka mga magtiayon. Gisundan sa mga ulitawo o dalaga nga adunay 47 ug ang mga biyudo o biyuda 10 ka buok ug ang separated usa ra ka buok.

4. Dialect Spoken at home

            Cebuano ang kasagaran gigamit sa mga tawo nga mga pinulongan ug adunay mga taga-Bohol nga migamit usab sa ilang pinulongan ug duna usab mga Subano nga nabilin nga usahay modala sa ilang mga pinulongan panahon sa ilang kukabildo.

            Apan ang mayorhiya gayod sa mga pinulongan mao ang Cebuano nga gigamit sa katawhan bisan sa unsang okasyon o tapok-tapok o bisan sa unsang kasaulogan dinhi sa Barangay Guinabot nga sakop sa dakbayan sa Tangub, Probinsiya sa Misamis Occidental.

5.   Religion

Ang Romano Katoliko maoy pinakadaghan ug miyembro sa maong konggregasyon diin nakakuha kini ug 70 ka bubong ani sa pagmatuod niini adunay 2 ka nakabarog nga Kapilya dinhi sa Barangay Guinabot.

1. Kapilya didto sa mga Kabol-anonan nga adunay kaugalingong Patron si Sr. San Roque nga ang kapistahan pagasaulogon kada 19 ug 20 sa bulan sa Oktubre. Ipahigayon kini didto sa Lower Guinabot.

2. Ang ikaduha mao ang Kapilya nga natukod didto sa Upper Guinabot ug duna usab nga Patron nga magsaulog sa Kapistahan kada 26 ug 27 sa Abril kada tuig mao si Sr. San Vicente Ferrer. Nakatabang kini sa pagpalig-on sa mga espirituhanong kalihukan sa mga katawhan diri sa Barangay Guinabot.

3. Adunay mga na-miyembro sa laing konggregasyon sama sa Adamic o Mindanawan apan sa usa lamang ka bubong nga anaa magpuyo sa Purok III.

Kung atong ibalik lantaw ining tanan ang Romano Katoliko maoy nakakuha sa pinakataas ug ang Mindanawan o Adamic usa. Ang kompleto nga detalye niini anaa sa atong Barangay Secretary sa Barangay Guinabot, Tangub City.

Part II – Situational Analysis

Survival Needs

A. Food and Nutrition

            Sa Census 2001 among nakita nga walay bata nga natawo nga ubos sa 2.5 kilos ang timbang. Apan adunay mga bata nga matawag nga severe ug moderate. Ang mga mabdos usab nakadawat ug Iodine o Iron panahon sa ilang pagkamabdos ug ang tanan nga inahan nagpatutoy gayod sa ilang mga anak bisan kon dili gamitan ug commercialized nga gatas gigamit gayod ang breast-feeding.

B. Health

            Sa kahimtang sa pangawas, walay nanganak nga wala tabangi sa doctor, nurse,o midwife ang tanang gitabangan gayod uban sa mananabag. Ang tanang mga bata nga nag-edad ug 0-1 nakadawat ug bakuna. Ang mga ginikanan usab nakadawat ug bakuna sa panahon sa ilang pagmados. Walay mga bata nga abiktima sa kalibanga, o sakit nga angay malikayan sulod sa usa ka tuig, tungod kay kini maayong pagkaatiman sa atong mga Barangay Heath Workers ug Barangay Nutrition Scholar. Bahin usab sa pagplano sa pamilya, pipila lang ang misagop niini apan ang uban nga magti-ayon nagplano nga mosagop sa Pamily Planing Method ug adunay nag-inusara nga inahan nga misagop sa programa sa Gobyerno.

C. Water and Sanitation

            Bisan sa kanihit sa tubig ning maong dapit limpyo kini kay anaay mga tubod nga dili mahubsan bisan ug ting-init apan hinay kaayo ang dinagayday sa tubig. Mag-ilogang katawhan sa paggamit niini ug ang uban magimo ug sulo o suga aron iiwag sa kadlawon aron akauna sa tubig para ilaba, imnom, ilong-ag, hugas, ibubo sa mmga tanum ug uban pa.

            Ang kalay-on sobra sa 10 ngadto sa kinse minutes ang paglakaw gikan sa panimalay padulong ngadto sa tubig nga pagakuhaan, ug mukabat ngadto sa 250 metros ang gilay-on. Kabahin sa kasiyas, kasagaran sa Antipolo gamay ra kaayo ang migamit ug water seal tungod sa kalisod sa tubig.

Security Needs

D. Clothing

            Ang matag pamilya adunay 3 ngadto sa upat ka parisan nga ig-lalakaw nga sapot ug upat ngadto sa lima ang ilang uran para itrabaho sa uma ug sa panimalay. Kasagaran ang katawhan dili makapalit sa mga mahalong sapot 

E. Shelter

            Ang tanang nagpuyo sa Barangay wala mag-abang kay ilang kaugalingon ang ilang gipuy-an ug ang mga yuta ia gikan ppa sa ilang ga ginikanan kaniadto pa. Adunay nagpuyo nga mga saop apan gamay ra kon ikompra sa nagpuyo sa iang kaugalingon panimalay ug yuta. Ang mga balay hinimo sa simpling materyals sama sa kawayan, ginabas nga kahoy ug ang uban migamit usab sa pagka karon sa mga modernong materyales sama sa mga hollow bocks, semento ug uban pa.

F. Peace and Order

            Sa kahusay ug kalinaw maayo ang dagan sa pagpuyo Walay natala sukad pa kaniadto nga biktima sa rape,sexual harrasment, tulis ug gipamatay sa mga dautang elemente, walay miabot nga kalamidad gawas sa init sa pipila ka bulan ug wala usab nahitabo kabahin sa pang-abuso sa katawhanong katungod.

G. Income and Employment

            Ag mga tawo kasagaran nagdepende ang sa income sa yuta. Dunay 90% ang mag-uuma dinhi sa Barangay Guinabot ug adunay mga tawo nang-langyaw sa laing dapit para makakita ug laing panginabuhian apan diri gihapon nagpuyo sa Barangay Guinabot.

Enabling Needs

H. Basic Education and Literacy

Ang tanang mga kabataan nga nag-edad ug 3 ngadto sa 5 anyos nag-eskwela na sa atong Day Care Center. Ang 6 anyos ngadto sa 12 nag-eskwela na usab sa atong elementarya kay duol ra man sa Centro sa Barangay ang atong tulunghaan. Ang nag-edad ug 13 anyos ngadto sa 16 anyos wala makatungha tanan tungod sa kapit-os sa kalisod sa panginabuhi sa mga ginikanan. Ang atanang nag-edad ug 10 anyos kahibalong mobasa sa simpleng English o Tagalog ug kahibalo usab nga mu-kwenta sa simpleng arithmetic o pag-kwenta sa numero.

I. People’s Participation

            Dili tanang myembro sa pamilya apil sa mga natukod nga asosasyon sa komunidad ug adunay pipila nga wala marehistro panahon sa rehistrasyon kay wala sila kay nanarbaho sa layo.

J. Family Care and Psychosocial Needs

            Walay myembro sa pamilya nga nag-edad ug 18 anyos paubos nga nagtrabaho sa delikadong trabaho. Walay mga pang-abuso nga nahitabo sa sulod sa pamilya.

Walay nag-edad ug 7 anyos paubos nga napasagdan sa mga ginikanan ug sa mga Barangay Officials ug maayo ang pag-atiman sa atong mga Barangay workers ug regular ang bisirasyon sa atong Rural Health Midwife alang sa programa sa Family Care diri sa atong Barangay Guinabot nga sakop sa dakbayan sa Tangub, Probinsiya sa Misamis Occidental.