Barangay Aquino
Barangay Profile

Part I – Profile / Description of the Barangay

A. Historical Background

            Sa kaniadto ang Barangay Aquino ginganlan pa ug Bosikong. Kini dili pa usa ka barangay kon dili usa pa ka Sityo nga nahisakop sa Barangay Labuyo.

            Sumala pa sa mga katigulangan ang unang namuyo dinhi mao ang mga Subano. Adunay duha ka Tomoay nga sila si Timoay Tikong ug Timoay Palaw. Kining maong lugar ubos pa sa teritoryo ni Timoay Tikong. Dinhi sa maong lugar daghang mga tubod sa tubig nga nagbugwak. Ang sinultiang Subano sa ‘bugwak’ mao ang ‘bosik’. Busa nabunyagan kini ug Bosikong nga gikan sa pulong nga bosik nga diin nagkahulugan ug bugwak ug ang kong gikan sa Tikong kay ubos pa lagi sa teritoryo ni Tikong.

            Tungod kay ang mga Subano minus man ug panguwenta kay sa mga Bisaya, lupig gyud sila sa pamaagi sa Bisaya. Kining maong luna sa yuta ning dapita, naangkob lamang sa tulo ka pamilya. Sila mao si Barangay Epetacio Bagaboyboy, Francisco Palgan ug Nicolas Micayle. Si Barangay Epetacio Bagaboyboy maoy nakaangkon ug dako nga luna sa yuta. Siya adunay asyenda sa tubo. Ang mga linampasan nga luna sa yuta. Ug lagi naidtong panahona ang Bureau of Land mohatag man ug Homestead sa mga tawo nga mikultibar sa yuta, busa siya nakaangkon gayod ug dako nga luna sa yuta. Ang mga Subano mibalhin na usab sa laing lugar sa bukid ug didto na usab sila mikultibar ug yuta.

            Nanglabay ang daghang katuigan si Juan Micayle nga anak ni Nicolas Micayle naningkamot nga kining dapita mahimong usa ka barangay. Ug tuod man wala siya mapakyas sa iyang pagkugi kay nahimo man gyod nga usa ka barangay ang Bosikong. Gani siya man ang unang Barangay Kapitan dinhi. Kini nahitabo panahon pa sa pagka-Presidente ni Ramon Magsaysay.

            Nanglabay na usab ang mga daghang panahon ug miabot ang snap election ug napilde si Presidente Marcos kang Mrs. Corazon Aquino. Nag-sabot na usab ang mga opisyales sa barangay sa barangay ngadto sa Barangay Aquino, busa mao na kini karon nga barangay Aquino ug dili na ilisan pa ug ngalan. Apan ang nakasubo lang kay ang mga katawhan dinhi wala pay kasayuran kon narehistro na ba kining barangay o wala pa ba.

B. Physiographic Profile

1. Location, Area and Access

            Ang Barangay Aquino nahimutangan sa habagatang bahin nga may 5.4 kilometro gikan sa siyudad. Ang boundary niini sa amihang dapit mao ang Panguil Bay, sa kasadpang dapit mao ang Barangay Bintana, ug sa silangang dapit mao ang Barangay Prenza ug Barangay Labuyo ug sa habagatang dapit mao ang Barangay Lorenzo Tan. Sa laktod nga pagka-sulti ang Barangay Aquino gilibutan sa upat ka barangay ug kini adunayt baybayon. Adunay total land area nga 259.00090 hectares. Ang mga tawo dinhi moadto sa siyudad pinaagi sa pagsakay sa jeep de pasahero nga diin mokabat sa unom ka minutos ang dagan nga moabot sa siyudad. Pero sa pagkakaron nga panahona nga daghan nang mga motor single, mao na kini ang kasagaran nga pagasakyan sa mga tawo kon moadto sa siyudad ug mokabat sa upat ka minutos lamang ang dagan.

2. Climates and Rainfall

            Kasagaran, gikan sa bulan sa Mayo ang Barangay Aquino makaangkon ug kusog nga ulan o kaha kining bulana maoy ting-ulan ug ting-pugas sa panuig. Kini mohangtod pa sa bulan Septembre ug gani kini tingpugas usab mais sa pangulilang ug aduna pay ulan nga ginagmay hangtod sa bulan sa Disyembre. Sa Enero usahay adunay ulan ug usahay usab wala nay ulan, pero kon matunong nga adunay ulan kining panahona, ang mga mag-uuma mamugas gihapon ug kini maoy ginganlan ug pangenero. Sa bulan sa Marso mao na kini ang bulan nga kasagaran maghulaw. Wala na gyoy mananom ning panahona, ug kini mohangtod na sa bulan sa Abril.        

3. Physical Topography

            Adunay duha ka matang sa yuta kining maong dapit ug kini mao ang patag ug hanyhay. Adunay 60% sa hanayhay ug 40% sa patag. Adunay lima ka ektarya nga gi-convert kini ug fishpond nga hangtod karon nag-operate pa.

C. Socio-Economic Profile

1. Population

Barangay Population 2001

Source: Cornelia J. Padillo – Barangay Secretary

              Base sa survey nga gihimo, ang Barangay Aquino nakaangkon ug total population sa tuig 2001 nga 1,353 diin 692 ang mga lalaki ug 661 ang mga babaye. Kini gilangkoban sa 226 ka households o bubong nga nabahin ngadto sa usa ka Sityo nga mao ang Lubingbugtong nga adunay 103 ka bubong.

2. Age Distribution

Age Distribution

CY-2001

Source:   Cornelia J. Padillo – Barangay Secretary

            Makita sa table, Age Distribution CY 2001, nga ang nag-edad ug 6-10 , maoy nag-unang kinadak-an o kinadaghanan nga diin mikabatat ug 184 ka buok. Gisundan sa nag-edad ug 16-20 nga mikabat ug 174 ka buok. Ang sunod mao ang nag-ead 21-25 nga mikabat ug 171 ka buok. Ang ikaupat nga kinadaghanan mao ang nag-edad ug 61 ang above mas daghan pa sa nag-edad ug 56-60 kay mikabat kini sa 59 ka buok ug ang naulihi mikabat lamang sa 30 ka buok ug kini maoy kinagamyang sumada sa Age Dsitribution CY 2001.

3. Civil Status Distribution

Civil Status Distribution

(18 yrs. & above)

CY-2001

Source:   Cornelia J. Padillo – Barangay Secretary

            Dinhi sa Civil Status Distribution gikan sa 18 anyos pataas, nakaangkon ug 145 sa single nga mga lalaki ug 120 ka buok sa mga single nga babaye. Ang tanan mi-total sa 265 ka buok. Ang mga minyo usab mikabat sa 212 ka mga lalaki ug 212 ka mga babaye. Mi-total kini sa 424 ka buok. Sa bulag o separated adunay 3 sa mga lalaki ug 4 sa mga babaye samtang sa mga bulag mikabat sa 7 ka buok.

4. Dialect spoken at home

            Kasagaran sa mga tawo sa Barangay Aquino ang sinultian mao ang Cebuano o Bisaya apan pipila sa mga namuyo nga nag-gamit ug English tungod sa ilang pag-train sa ilang mga anak.

5. Religious Distribution
 

            Sa Barangay Aquino adunay 5 ka mga relihiyon. Ang Katoliko niinni mikabat ug 222 ka bubong. Gisundan sa Assembly of God nga mikabat sa 22 ka bubong. Adunay 15 ka bubong usab sa UCCP, 4 sa Iglesia ni Cristo ug 3 sa Jehovah’s Witness.

            Bisan tuod ug nagkalain-laing relihiyon ang Barangay Aquino sa kanunay malinawon ug nagsinabtanay ang mga katawhan, gani kada December 23 himoon ang Araw ng Barangay Aquino nga diin sponsoran kini sa tanang relihiyon ug ang tanang relihiyon manghatag ug White Christmas sa mga disable sa barangay. Ang tanang mga katawhan nagkahiusa sa pagtubag sa mga obligasyon sa barangay o kaha sa pagbuhat sa mga kaayuhan alang sa kalamboan nga walay paglantaw sa bulok sa relihiyon.

6. Barangay Layout per sitio

            Sanglit ang Barangay Aquino aduna may usa ka sitio nga ginganlan ug Lubingbugtong, kini adunay 103 ka bubong nga namuyo diin gibahin-bahin ngadto sa duha ka Purok nga mao ang Purok 4 ug Purok 5.

            Ang mga tawo dinhi sa sitio ilabi na sa Purok 5 moadto sa sentro barangay pinaagi sa pagbaklay o pag hike lamang nga diin mukuha sa 15-20 ka minutos ug sa Purok 4 makuha lamang sa 7-12 ka minutos.

            Sa Purok 5 makita dinhi ang daghang produkto sa mga mag-uuma sama sa mais, lubi, saging, mani, mangoes, kamote, balanghoy ug uban pa, apan ang nakalisod lang kay wala silay insaktong tubig nga kasag-oban sanglit kay naguba ang ilang puso nga mao unta ang ilang gisaligan sa pagsag-ub ilabi na sa ilang ilimnon. Apan aduna na silay suga nga dagitabnon pero sa dapit sa utlanang bahin sa maong Purok kulang pa ang poste ug maoy hinungdan nga dili pa ang tanan nakapataod ug sugang dagitabnon.

            Sa Purok 4 usab gamay ra ang nagtikad ug mais. Ang major nga produkto dinhi mao ang lubi ug saging. Sa laing bahin usab dili tanan bubong nakaangkon ug kuryente, pero pipila ra sila, mga 1% ra ug ang hinungdan mao ang kalisod ug dili maka-afford sa pagpataod.

Part II – Situational Analysis

Survival Needs

A. Food and Nutrition

            Bisan tuod ang Barangay Aquino dili kaayo adunda sa mga abot sa pagkaon, apan ang mga buntis wala gayoy nanganak nga mitimbang lamang ug 2.5 kilograms. 1% lamang sa mga Kabataan nga nag-edad ug 5 ka tuig ang malnourished. Wala mga inahan nga nagpasuso sa ilang mga anak nga ubos sa 4 ka bulan kondili molapas pa gyud. Walay mga inahan nga nagpasuso usab samtang sila anaa sa pagbuntis. Ug ang tanang mga buntis nahatagan ug Iron o Iodine Supplements.

B. Health

            Ang tanang mga buros sa Barangay Aquino giatiman sa midwife. Ang 2% niini, giatiman gayud sa doctor. Ang mga bata nga nagpanuigon ug 0-2 ka bulan, 100% nga nabkunahan. Ang mga buntis usab nabakunahan ug 2 ka beses sa Tetanus Toxoid ug TT 3, 4 ug 5. Bahin sa mga bata nga nag-edad pa sa 6 ka bulan, apan wala kini namiligro kay nangaayo man sila. Bahin sa nangamatay sa sakit, walay angay nga kalikayan sulod sa usa ka tuig. Ug bahin usab sa pagplano sa pamilya, adunay kaduolan o kakuhaan sa mga pamaagi aron sa pagplano sa pamilya sama sa BHW, BNS, ug midwife. Kasagaran sa mga magtiayon sa Barangay Aquino nag-gamit ug pamaagi sa pagplano sa pamilya. Adunay 1% lamang and wala mag-gamit. Tanang mga ginikanan nakadawat sa serbisyo sa panglawas ug adunay pipila lang ka mga ginikanan ang nag-inusara sa pag-atiman sa iland mga anak., apan nakadawat guihapon kini sa serbisyo sa panglawas.

C. Water and Sanitation

            Bahin sa tubig sa ilimnon, limpyo man apan adunay mga bubong diha sa nagkalain-laing Purok nga layo ug kakuhaan ug tubig ug kini moabot gayod ug 15 – ngadto sa 20 ka minutos sa paglakaw ilabi na niadtong taga Purok –5 nga atua sa dapit sa utlanan sa Binatana. Bahin sa kaselyas, and Barangay Aquino nakaangkon ug 75% lamang and anaa niini, apan and water sealed 50% ug ang 25% mao ang antipolo. Bahin sa paglabay sa basura, adunay 60% and adunay compost pit, 25% and nagdaob ug adunay 15% and walay klarong paglabay sa ilang mga basura. Bahin usab sa paglabay sa ginamit nga tubig, adunay 77% and nag-gamit sa blind drainage ug 23% and walay blind drainage.

D. Clothing

            Kabahin sa panapot, ang tanang mga miembro sa Barangay Aquino adunay pinakaubos o pinakamenos sa lima ka paresan nga pang-gawas o Panglungsod nga beste.

Security Needs

E. Shelter

            Bahin sa pinuy-anan, kadaghanan sa Barangay Aquino adunay kaugaliong balay apn pipila lamang ang kongkreto ug kasagaran niini mga nipa ug adunay pipila usab nga pamilya nga miipon sa ilang mga ginikanan sa pagpuyo ug adunay 2.2 ka mga bubong nga dili molahutay sa lima ka tuig, sanglit kay guba na kini.

F. Peace and Order and Public Safety

            Bahin sa kallinaw ug kahusay, and Barangay Aquino anaa sa pagkinabuhi nga malinawon and mga miembro niini, apan usahay adunay kawat- kawat nga ginagmay sama sa kawat sa manok. Apan ang nakaayo lang kay walay nahitabong sa kremin, geyera – geyera ug kalamidad sama sa bagyo, baha, hulaw ug linog.

G. Income and Employment

            Kasagaran sa mga pangulo sa panimalay nanarbaho isip usa ka mag – uuma, mananagat. Pagpamanday ug pipila ka mga laborer. Welder, driver apan ang mga kinitaan nini kasagaran kulang pa sa mga kinahanglanon ug galastuhon sa panimalay. Kadto lamang nga mga professional sama sa mga maestra, maestro, panginahanglanon sa panimalay. 

Enabling Needs

H. Basic Education and Literacy

            Ang Barangay Aquino adunay 75% sa mga kabataab nga pre-school and nakaeskwela sa kindergarten ug 25% and wala makaeskwela. Ang barangay nakaangkon ug duha ka day care centers nga nahimutang sa Purok-3 nga maoy sentro sa barangay apan kining duha ka day care centers gitudluan lamang sa usa ka day care worker o teacher nga nagpuyo sa Purok-4 sa barangay. Sa elementary level, adunay 90% sa mga Kabataan and nageskwela ug 10% niini and wala mag-eskwela. Sa highschool usab adunay 40% lamang ang nag-eskwela ug 60% and wala mag-eskwela. Hinuon halos tanag mga bata mahibalong mobasa, musulat ug mu-kuwenta sa ginagmay nga arithmetic o pagkwenta. Gani halos tanang mga Kabataan nga nag-edad ug 10 anyos mahibalo nang mubasa ug mokwenta.

I. People’s Participation

            Bahin sa pagapil-apil sa mga barangay, adunay 95% ang nag-apil-apil sa asosasyon sa barangay ug adunay 5% lamang ang wala mag-apil-apil. Samtang didto usab sa pagbotar nga bahin, kasagaran sa pamilya o panimalay adunay halos tanan makabutar apan adunay tulo ka pamilya nga dili gayod mabutar, sanglit kay sila anaa sa neutral kay sila mga Saksi Juba kon Jehova Witness.

J.Family Care / Phsychosocial

            Kasagaran sa mga pamilya sa Barangay Aquino malipayon tungod sa pagminahalay. Bisan sa kapit-os sa panahon nga lisod kaayo ang panalapi, naningkamot ang mga ginikanan nga makapakaon sa mga anak. Gani adunay mga asawa nga nagpa-helper aron lamang matubag ang mga panginahanglanon sa panimalay ilabi na kadtong walay insaktong trabaho ang mga bana. Adunay pipila ka iresponsableng mga amahan tungod sa kapalahubog, ug napasagdan ang mga anak, apan ang mga asawa naningkamot nga matubag ang mga panginahanglanon sa panimalay pinaagi sa pagpamuo, pagtinda-tinda ug ginagmay sama sa mga utanon, kalan-on kon mga makaon nga isuroy sa kabalayan. Adunay mga anak nga ilo na sa inahan ug napasagdan sa amahan, pero giatiman mna usab sa apuhan. Sa laktod nga pagkasulti walay mga kabataan nga wala maatimani kon napasagdan gayod kon dili ang tanan nakaangkon ug pagmamahal.